ស្គាល់ប្រព័ន្ធភាសាចិន និងហាត់សម្លេង
ស្គាល់ប្រព័ន្ធភាសាចិន
១. ភាសាចិនផ្គុំយ៉ាងម៉េច
| កម្រិត | ជាអ្វី | តួនាទី |
|---|---|---|
| អក្សរចិន | អក្សរដែលសរសេរចេញមក | បង្ហាញន័យ |
| ភីនអ៊ីន | ប្រើអក្សរឡាតាំងសម្គាល់សំឡេង | ជួយអានសំឡេង (ឈើច្រត់សម្រាប់រៀន) |
| ពាក្យ / ឃ្លា | អក្សរផ្គុំជាពាក្យ ពាក្យផ្គុំជាឃ្លា | ប្រើនិយាយ និងទំនាក់ទំនង |
អក្សរចិន = ន័យ · ភីនអ៊ីន = របៀបអាន។ ភាសាខ្មែរស្ទើរតែមិនប្រើសម្លេងបែងចែកន័យ — រៀនចិនត្រូវយកសម្លេងឱ្យមែនទែន។
ឧទាហរណ៍តូច៖
២. ភីនអ៊ីនមានប៉ុន្មានផ្នែក
ព្យញ្ជនៈ + ស្រៈ + សម្លេង
| ឈ្មោះ | និយាយសាមញ្ញ | ឧទាហរណ៍ |
|---|---|---|
| ព្យញ្ជនៈ | ព្យញ្ជនៈនៅដើមព្យាង្គ | b、p、m、sh |
| ស្រៈ | ផ្នែកស្រៈសំខាន់នៃព្យាង្គ | a、ao、ang、ü |
| សម្លេង | របៀបដែលសំឡេងឡើងចុះ អាចផ្លាស់ន័យ | mā / má / mǎ / mà |
៣. តារាងព្យញ្ជនៈសរុប
ព្យញ្ជនៈមាន ២៣ តួ។ ពីម៉ោងទី ៣ ទៅ ហាត់តាមក្រុម (មេរៀននេះផ្តោតសម្លេង)។
៤. តារាងស្រៈសរុប
បញ្ជីស្រៈនឹងរៀនតាមប្រភេទនៅមេរៀនក្រោយ (មេរៀននេះមិនពន្យល់លម្អិត)។
៦. បំបែកមើល៖ ភីនអ៊ីនផ្គុំយ៉ាងម៉េច
បំបែកមើល៖
| ព្យាង្គ | ព្យញ្ជនៈ | ស្រៈ | សម្លេង |
|---|---|---|---|
| mā（妈） | m | a | សម្លេង ១ |
| hǎo（好） | h | ao | សម្លេង ៣ |
| ā（啊） | （គ្មាន） | a | សម្លេង ១ |
| huā（花） | h | ua | សម្លេង ១ |
- ព្យាង្គខ្លះគ្មានព្យញ្ជនៈ ប៉ុន្តែត្រូវមានស្រៈជានិច្ច។
- សម្លេងសំខាន់ណាស់៖ អក្សរដូចគ្នា តែសូរខុស ន័យអាចខុស។
ព្យាង្គភីនអ៊ីនមួយជាធម្មតាមាន ៣ ផ្នែក៖ ព្យញ្ជនៈ + ស្រៈ + សម្លេង។ ព្យញ្ជនៈនៅខាងមុខបំផុត ជា「សំឡេងចាប់ផ្តើម」នៃព្យាង្គ។ ស្រៈនៅកណ្តាល ជាផ្នែកស្រៈសំខាន់។ សម្លេងដាក់លើស្រៈ ផ្លាស់កម្រិតសំឡេង។
- តួនាទីព្យញ្ជនៈ៖ កំណត់ថាអក្សរចាប់ផ្តើមពីព្យញ្ជនៈណា។ ឧទាហរណ៍ mā（妈）ចាប់ផ្តើមដោយ m ហើយ bā（八）ចាប់ផ្តើមដោយ b — ស្រៈដូចគ្នា a តែព្យញ្ជនៈខុស អក្សរខុស។
- ព្យញ្ជនៈជាទូទៅមិនបង្ហាញន័យតែឯងទេ ត្រូវប្រកបជាមួយស្រៈទើបបានព្យាង្គពេញ។
- ព្យាង្គខ្លះគ្មានព្យញ្ជនៈ (ដូច ā、ài、áng) — ពេលនោះមានតែ「ស្រៈ + សម្លេង」ក៏អាចជាព្យាង្គបាន។
- ព្យញ្ជនៈមាន ២៣ តួ។ មេរៀននេះស្គាល់បញ្ជីមុន។ ពីម៉ោងទី ៦ ទៅ ហាត់សំឡេងតាមក្រុម។
៧. សម្លេងជាអ្វី (យល់មុន)
- អក្សរដូចគ្នា តែសូរខុស ន័យខុសទាំងស្រុង (មើលតារាង「妈麻马骂」ខាងលើ)។
- ភាសាខ្មែរស្ទើរតែមិនប្រើសម្លេងបែងចែកន័យ — រៀនចិនត្រូវហាត់សូរជាចាំបាច់ មិនមែនជាជម្រើស។
- ខាងក្រោម៖ 🔊 ស្តាប់ · ✍️ សរសេរ · 🎤 អានតាម។ ស្តាប់ឱ្យត្រូវមុន រួចអានតាម។
ឧទាហរណ៍អក្សរចិន និងភីនអ៊ីន
— ម្តាយ
តួអក្សរតែមួយ 「妈」 ប្រើភីនអ៊ីន mā ដើម្បីបញ្ជាក់សំឡេង; សញ្ញាសំឡេងត្រូវបានដាក់នៅលើស្រៈ a។
របៀបបញ្ចេញសម្លេង ៤ (សំខាន់)
សំឡេងទីមួយ៖ 阴平 (55) · 5 → 5, ខ្ពស់ហើយរាបស្មើ
ខ្សែសំឡេងទាញតឹង ខ្យល់ចេញស្មើ។ ដូចជាការអូសសំឡេងវែង 「啊——」。 （គ្រូពេទ្យឱ្យអ្នកហើបមាត់បញ្ចេញសំឡេង 「啊——」）
សំឡេងទីពីរ៖ 阳平 (35) · 3 → 5, ឡើងពីកម្រិតកណ្តាល
រុញពីសំឡេងកណ្តាលឡើងលើ។ ដូចជាពេលស្តាប់មិនច្បាស់លាន់មាត់ថា 「啊？」។ សិស្សកម្ពុជាងាយនឹងច្រឡំជាមួយសំឡេងទីបី។ （ទឹកដមសំឡេងឡើងលើពេលសង្ស័យ ឬសួរសំណួរ）
សំឡេងទីបី៖ 上声 (214) · 2 → 1 → 4, ចុះសិនរួចទើបឡើង
ចំណុចសំខាន់គឺត្រូវ 「ទម្លាក់សំឡេងចុះ」 សិន រួចទើបលើកឡើង។ ដូចជាពេលទើបយល់ការណ៍លាន់មាត់ថា 「嗯…」。 （សំឡេងចាប់ផ្ដើមទាបនៅពេលកំពុងគិត ឬនឹកឃើញភ្លាមៗ）
សំឡេងទី៤៖ 去声 (51) · 5 → 1, ពីខ្ពស់ធ្លាក់ចុះមកទាប
ធ្លាក់ចុះក្រោមឲ្យបានដាច់ស្រេច។ ដូចជាពេលនិយាយពាក្យ «ទេ!» យ៉ាងមុតមាំ។ （សំឡេងធ្លាក់ខ្លីនិងរហ័សនៅពេលបញ្ជា ឬបដិសេធ）
妈 / 麻 / 马 / 骂 — ប្រៀបធៀបសម្លេង ៤
| អក្សរចិន | ភីនអ៊ីន | សម្លេង | ន័យ | ស្តាប់ |
|---|---|---|---|---|
| 妈 | mā | សំឡេងទី១ 55 | ម្ដាយ | |
| 麻 | má | សំឡេងទី២ 35 | ល្ង; ស្ពឹក | |
| 马 | mǎ | សំឡេងទី 3 (214) | សេះ (សត្វ) | |
| 骂 | mà | សំឡេងទី 4 (51) | ស្តីបន្ទោស |
ណែនាំសម្រាប់សិស្សកម្ពុជា
មិនអាចញែកដាច់រវាងសំឡេងទី២ (35) និងសំឡេងទី៣ (214)
អ្នកនិយាយភាសាខ្មែរច្រើនតែស៊ាំនឹងសំឡេងស្មើ៖ សំឡេងទី២ឡើងមិនសូវខ្ពស់ សំឡេងទី៣មិនចុះទាបដល់ក្រោម ដែលធ្វើឲ្យងាយច្រឡំគ្នា។ ពេលហាត់សំឡេងទី២ អាចធ្វើកាយវិការ «លើកដៃឡើងលើ» រីឯសំឡេងទី៣ ត្រូវ «ងក់ក្បាល/សង្កត់ដៃចុះ» សិន រួចទើបងើបឡើងបន្តិច។
អានសំឡេងទី៤ ទៅជាសំឡេងទី១ នៅក្នុងពាក្យ
អានពាក្យទោលបានត្រឹមត្រូវ តែពេលដាក់ចូលក្នុងពាក្យផ្សំបែរជាអានជាសំឡេងស្មើទាំងអស់។ សូមអានយឺតៗនិងបញ្ចេញសំឡេងឲ្យច្បាស់ៗសិន ដើម្បីឲ្យសាច់ដុំចងចាំ រួចសឹមអានឲ្យលឿន។
៨. របៀបសរសេរអក្សរចិន (គំនិត)
- អក្សរចិនសរសេរមួយបន្ទាត់ម្តងៗ មានលំដាប់សរសេរគំនូស។
- ក្រោយមក៖ មើលគ្រូសរសេរ → សរតាមខ្ញុំ។
- របៀបសរសេរភីនអ៊ីន និងអក្សរចិនជាពីរប្រព័ន្ធ។ មេរៀននេះមិនហាត់សរសេរអក្សរចិន។
៩. ខុសគ្នាពីអក្សរខ្មែរ
| ខ្មែរ | ចិន | |
|---|---|---|
| អក្សរ | ផ្តោតលើប្រកបអាន | អក្សរចិនបង្ហាញន័យ + ភីនអ៊ីនសម្គាល់សំឡេង |
| សម្លេង | ស្ទើរតែមិនពឹងសម្លេងដើម្បីបែងចែកន័យ | សម្លេងអាចផ្លាស់ប្តូរន័យ |
| វិធីរៀនណែនាំ | អក្សរ → ប្រកបអាន | ផ្នែកភីនអ៊ីនមុន → បន្ទាប់សម្លេង → រួចអក្សរចិន |
១០. ផែនទីផ្លូវរៀន
- ម៉ោង ១ ប្រព័ន្ធ + ហាត់សម្លេង ៤ ← មេរៀននេះ
- ម៉ោង ២ ស្រៈទោល a o e i u ü
- ម៉ោង ៣–៨ ព្យញ្ជនៈ៖ bpmf → dtnl → gkh → jqx → zcs → zhchshr
- ម៉ោង ៩ y w + ប្រៀបធៀបរាប/កោង
- ម៉ោង ១០ ប្តូរសម្លេង និងសូរស្រាល
- ម៉ោង ១១–១៤ ស្រៈផ្សំ / ចុងច្រមុះមុខ-ក្រោយ / ស្រៈដែលមានសំឡេងភ្ជាប់+er
- ម៉ោង ១៥–១៦ ព្យាង្គដែលអានទាំងមូល និងពិនិត្យសរុប
ភារកិច្ច · ដាក់កិច្ចការ
បានដាក់ 0 ដង · មិនទាន់ដាក់
ស្រៈក្នុងមេរៀននេះ៖ a។ សូមសរសេរស្រៈនីមួយៗឱ្យបានម៉ត់ចត់ (សរសេរនីមួយៗ 5 ដង)។ សរសេររួច សូមថតរូបដាក់។ សូមខិតខំរៀនមួយមេរៀនក្នុងមួយថ្ងៃ។ គ្រូនឹងពិនិត្យការសរសេរ ប្រាប់កន្លែងដែលត្រូវកែ និងផ្តល់យោបល់។
ស្រៈ ：a · សរសេរនីមួយៗ 5 ដង
សិស្សគ្រាន់តែដាក់រូបថតការសរសេរ។ គ្រូនឹងផ្តល់មតិជាអក្សរ និងរូបភាព។
លំហាត់
សំណួរទី១៖ ស្តាប់រើសសំឡេងដូចគ្នា។ បន្ទាប់ជាជ្រើសអក្សរ។